Co zrobić gdy zdarzy się wypadek przy pracy.

W razie zaistnienia wypadku przy pracy pracodawca, zgodnie z art. 234 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) - dalej k.p., jest obowiązany w szczególności podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku, a następnie zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom. Zwykle powinny to być czynności polegające na ewakuacji osób ze strefy zagrożenia, zabezpieczeniu strefy wypadku przed dostępem osób niepowołanych, wyłączeniu dopływu energii elektrycznej, gazu, wyłączeniu maszyn lub urządzeń. Najistotniejsza rola w tym zakresie przypada osobom kierującym pracownikami. Ich obowiązki zostały określone w art. 212 k.p., zgodnie z którym osoby te powinny: ?- organizować, przygotowywać i prowadzić prace, uwzględniające zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy; ?- dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem. Zakres prac oraz tryb realizacji powyższych obowiązków powinien być ustalony w zakładowym regulaminie pracy, zarządzeniem wewnętrznym pracodawcy lub za pomocą instrukcji. Potrzebę takiej regulacji powinna pracodawcy uświadomić i zrealizować służba bhp. Ważnym obowiązkiem pracodawcy jest zabezpieczenie miejsca wypadku. Taki obowiązek nakłada § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 105, poz. 870), zgodnie z którym do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób wykluczający dopuszczenie do miejsca wypadku osób niepowołanych, uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyny i innych urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane, dokonywanie zmiany położenia maszyny i innych urządzeń technicznych, jak również zmiany położenia innych przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego okoliczności. W praktyce zabezpieczenie miejsca wypadku oznacza wygrodzenie strefy wypadku taśmą lub barierkami, a w razie konieczności należy wystawić znaki lub tablice informujące o grożącym niebezpieczeństwie. Zgodę na uruchomienie maszyn i innych urządzeń technicznych lub dokonanie zmian w miejscu wypadku wyraża pracodawca, w uzgodnieniu ze społecznym inspektorem pracy, po dokonaniu oględzin miejsca wypadku oraz po sporządzeniu, jeśli zachodzi potrzeba, szkicu lub fotografii miejsca wypadku. Jeżeli doszło do śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego (co najmniej dwie osoby poszkodowane) wypadku przy pracy lub do innego wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającego związek z pracą i który może być uznany za wypadek przy pracy, pracodawca ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić właściwego inspektora pracy i prokuratora. Zawiadomienie to w praktyce realizuje inspektor bhp, wypełniając formularz zgłoszeniowy, który po uzyskaniu podpisu pracodawcy przesyła do właściwego inspektora pracy i prokuratora. Zazwyczaj dokument ten wysyła się faxem pod numer ustalony w każdym Okręgowym Inspektoracie PIP. Kopię zgłoszenia do PIP i prokuratora należy dołączyć do dokumentacji powypadkowej. Pracodawca powinien powołać zespół powypadkowy, który w ciągu 14 dni od chwili powiadomienia o wypadku jest zobowiązany do sporządzenia protokołu z ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. Jeżeli wypadek spowodowany był czynnikiem nieuwzględnionym przy ocenie ryzyka zawodowego, należy w ramach działań profilaktycznych uzupełnić ocenę o ten czynnik (zagrożenie) i poinformować pracowników. Okoliczności i przyczyny wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych ustala zespół powypadkowy, w którego skład wchodzi pracownik kierujący komórką służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zakładowy społeczny inspektor pracy (sip). Okoliczności i przyczyny wypadków innych niż śmiertelne, ciężkie i zbiorowe ustala zespół powypadkowy, w którego skład wchodzi pracownik służby bhp oraz oddziałowy (wydziałowy) sip. U pracodawcy, który zgodnie z art. 23711 § 1 k.p. nie ma obowiązku tworzenia służby bhp, w skład zespołu powypadkowego, zamiast pracownika służby bhp, wchodzi pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bhp albo specjalista spoza zakładu pracy. U pracodawcy, u którego nie działa społeczna inspekcja pracy, w skład zespołu powypadkowego zamiast sip, jako członek zespołu, wchodzi przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zgodnie z przepisami dotyczącymi szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli pracodawca nie może dopełnić obowiązku utworzenia zespołu powypadkowego w składzie dwuosobowym, ze względu na liczbę zatrudnionych pracowników, okoliczności i przyczyny wypadku ustala zespół powypadkowy, w którego skład wchodzi pracodawca oraz specjalista spoza zakładu pracy. W praktyce problematyka ta powinna być uregulowana wewnętrznymi przepisami pracodawcy. Natomiast w przypadku stwierdzenia u pracownika rozpoznania choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zgłosić ten fakt na piśmie właściwemu organowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej i właściwemu inspektorowi pracy. Opracował: Edward Kołodziejczyk